Bình giảng Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Bình giảng Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ
Đánh giá bài viết

Đề bài: Em hãy bình giảng Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ

Đã mang tiếng ở trong trời đất

Loading...

Phải có danh gì với núi sông.

Theo quan điểm của Nguyễn Công Trứ đã làm một nam nhi thì phải có danh có tiếng và sống có ích cho đất nước. Ông luôn trăn trở vấn đề này trong suốt cuộc đời của ông. Vì thế ông viết nên bài: “Bài ca ngất ngưởng”.

Bài ca ngất ngưởng ở đây là lối sống vô tư một người luôn ở tư thê cao không vững vàng, chông chênh, lắc lư như trực ngã không quên về công việc của bản thân và lối sống chân thật trong uộc sống. Bà ca thể hiện rõ cuộc đời, tài năng và tính cách của ông. Một con người một tính cách lớn vượt qua khuôn khổ của thời trung đại.

Mở đầu bài ca tác giả viết:

“ Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng.

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông,

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.

Lúc bình Tây, cờ đại tướng,

Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên”.

Đầu tiên tác giả đã cho ta thấy rõ quan niệm sống của ông về trí làm trai ở trong trời đất và ông gửi gắm quan niệm này cuả ông nên cả vũ trụ. Như vậy ta thấy được Nguyễn Công Trứ đang đề cao tâm thế của một nhà nho chân chính. Đồng thời ông cũng nêu lên tầm quan trọng của bản thân và sự nhiệt huyết của ông trong cuộc đời này.

Rồi sau đó ông nói về cuộc đời làm quan của mình. Tính ông vốn ngông nghênh cùng ý chí “vẫy vùng trong đất trời”. Vậy mà giờ làm quan như “chim bị nhốt trong lồng”. Dù biết làm quan sẽ làm mất tự do nhưng ông là người thông minh nên ông lấy cơ hội này để thể hiện tài năng cũng như hoài bão của mình. Ông còn liệt kê cho người đọc thấy được ông từng làm những gì “thủ khoa”, “ tham tán”, “ tổng đốc đông”, “ bình tây đại tướng” khi lại “ Phủ doàn thừa thiên”. Vào một lần ông bị dáng chức xuống làm lính quèn nhưng ông lại có một câu cực kì nổi tiếng:: “Làm tổng đốc tôi không lấy làm vinh, làm lính tôi cũng không coi là nhục” vì thế dù ông ở cấp bặc nào ông cũng thấy bình thường vì chỉ cần được góp sức giúp nước nhà là ông thấy mãn nguyện.

Loading...

Vì ông là một người khác thường nên trong lần nghỉ hưu không làm quan nữa của ông cũng khiến người đọc cảm thấy khác thường và bị cuốn hút theo:

Đô môn giải tổ chi niên,

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng.

Kìa núi nọ phau phau mây trắng,

Tay kiếm cung mà nôn dạng từ bì.

Gót tiên theo đừng đỉnh một đôi dì,

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng”

Lúc chia tay chốn quan trường về quê hương của mình ông thật là bình thản đúng chất “ngất ngưởng” mà ông đề trên đầu bài. Bình thường những người khác chia tay chốn quan trường người ta mở tiệc linh đình người đưa kẻ tiễn. Còn ông chẳng tiệc cũng chẳng cần người đưa một mình với con bò vàng. Đặc biệt con bò của ông khác lạ là được đeo đạc ngựa.

Ông về quê hương tự do vui thú với cảnh và ca trù:

“Được mất dương dương người thái thượng,

Khen chê phơi phới ngọn đông phong.

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng,

Không Phật, không Tiên, không vướng tục.

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú,

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung.

Trong triều ai ngất ngưởng như ông!”

Ông về quê với những thú vui tao nhã, ông cảm thấy cuộc đời mình an nhàn hơn so với lúc làm quan. Và hơn thế lúc này ông được tự do là chính mình. Đối với ông bây giờ khen chê không còn quan trọng nữa. Tác giả đã dùng điệp từ “ khi” để mọi người hiểu rõ hơn về cuộc sống và những thú vui ở quê nhà của ông. Ông sống một mình tự hình hưởng những thứ đó đây là cách sống của riêng ông.

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú,

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung.

Trong triều ai ngất ngưởng như ông!”

Rồi ông lại mang mình ngang hàng sánh với những nhân vật nổi tiếng “Trái Tuân, Nhạc Phi, Hàn Kì, Phú Bật. Đây là những vị tướng có sự nghiệp lớn. Đồng thời ông nhắc đến công lao của bạn thân đã làm chọn nghĩa đạo mà vua giao cho.

Ông cũng không quên nhấn mạnh cuộc sống của ông “ngất ngưởng” khi về hưu chốn quê hương. Hưởng thụ một cuộc sống tự do an nhàn và đặc biệt ở nơi đây ông được sống tự do và sống thật với chính bản thân của mình. Ắt hẳn ngoài ông ra không có vị quan nào chân thật và sống tự tại như ông.

Qua bài “Bài ca ngất ngưởng” này ta thấy được Nguyễn Công Trứ là một con người tài năng giàu lòng nhiệt huyết vì nước nhà. Đồng thời ông cho người đọc thấy được cái tự do ở trong ông rất chân thật. Ông là một con người tài giỏi không chỉ việc nước mà ông còn là một nhà văn lớn của dân tộc. Thơ hát nói của Nguyễn Công Trứ đạt đến đỉnh cao nghệ thuật. Các câu thơ chữ Hán đem lại sự bề thế, uyên bác. Chất thơ, chất nhạc phối hợp hài hòa, lôi cuốn, hấp dẫn.