Nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân

Nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân
Đánh giá bài viết

Đề bài: nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân

Khi nhắc tới lối văn chương luôn khát khao hướng tới chân, thiện, mỹ người ta thường nghĩ tới Nguyên Tuân một con người luôn tìm kiếm cái đẹp, ông được đánh giá là một trong những cây bút tài hoa nhất của nền văn học Việt Nam hiện đại, ông cầm bút năm 1936 nhưng thật sự nổi tiếng vào năm 1938 với các thể loại khác nhau như bút kí, truyện ngắn,.. “vang bóng một thời”,”một chuyến đi”.

Loading...

Điển hình “chữ người tử tù” là nơi nhân vật được miêu tả như các nghệ sĩ, mô tả vẻ đẹp riêng của thời xưa với những phong tục đẹp và các thú tao hưởng lành mạnh, tao nhã, tất cả được thể hiện qua lớp người nhà nho bất đắc dĩ tuy đã thua cuộc nhưng không chịu làm lành với xã hội thực dân.

Trong môi trường của các ác thì cái thiện khó có thể bền vững, muốn chơi chữ thì phải giữ thiên lương, cái đẹp có thể nảy sinh từ tâm, từ môi trường của ác ác như hành động chơi chữ trong tù của Huấn Cao nhưng không thể chung sống với cái ác. Nguyễn Tuân nhắc tới thú chơi chữ là môn nghệ thuật đòi hỏi cảm nhận không chỉ cảm nhận bằng thị giác mà còn cả bằng tâm hồn, người ta thưởng thức chứ không mấy thấy cảm nhận mùi thơm của mực, hãy tìm cho mình trong chữ hương vị của thiên lương. Cái gốc của chữ chính là cái thiện và chơi chữ chính là thể hiện cách sống có văn hóa, trước lời khuyên của người tử tù viên quản ngục xúc động vái lạy người tử tù một lạy, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rơi khẽ vào kẽ miệng nghẹn ngào “ kẻ si muội này xin bái lĩnh” bằng sức mạnh của một người cao cả và tài năng xuất chúng người tử tù đã hướng quản ngục đến cuộc sống đến cái thiện và trên con đường đến với cái chết Huấn Cao gieo mầm cuộc sống cho những người lầm đường.

Loading...

Trong khung cảnh đen tối của tù ngục hình ảnh Huấn Cao bỗng trở nên cao lớn lạ thường, vượt lên trên những dung tục thấp hèn của thế giới xung quanh đồng thời thể hiện niềm tin vững chắc của con người trong bất cứ hoàn cảnh nào con người vẫn khao khát hướng tới chân thiện mỹ. Có ý kiến cho rằng: Nguyễn Tuân là nhà văn duy mỹ, tức là điều mà ông quan tâm chính là cái đẹp, nghệ thuật, nhưng qua truyện ngắn “chữ người tử tù” và đặc biệt là cảnh cho chữ, ta càng thấy rằng nhận xét trên là hời hợt, thiếu chính xác. Đúng là trong truyện ngắn này Nguyễn Tuân ca ngợi cái đẹp nhưng cái đẹp thì lúc nào cũng gắn cái thiện, thiên lương con người. Qua điểm này để bác bỏ ý kiến của người trước cách mạng, Nguyễn Tuân là một nhà văn có tư tưởng duy mĩ, theo quan điểm nghệ thuật vì nghệ thuật.

Bên cạnh đó truyện cũng ca ngợi viên quan ngục và thơ lại là những con người tuy sống trong những điều kiện độc ác, xấu xa nhưng vẫn là “những thanh âm trong trẻo”, biết hướng tới cái thiện. Qua đó còn cho thấy được tấm lòng yêu nước và căm ghét bọn thống trị đương thời và thái độ tôn trọng những người có thiên lương, trên cơ sở đó đạo lý truyền thống của nhà văn.

“Chữ người tử tù” là bài ca bi tráng, bất diệt về thiên lương, tài năng và nhân cách cao cả của con người, hành động “cho chữ” của Huấn Cao là những dòng chữ cuối đời người, có ý nghĩa truyền lại cái tài hoa cho kẻ tri ân, tri kỷ cho thế hệ hôm nay và mai sau. Nếu có sự truyền lại này cái đẹp sẽ mai một, đó là tấm lòng muốn giữ cho đời.

Bằng nhịp điệu chậm rãi, câu văn giàu hình ảnh, gợi liên tưởng đến một đoạn phim quay chậm, từng hình ảnh, từng động tác dần hiện lên dưới ngòi bút đậm chất điện ảnh của Nguyễn Tuân, một buồng tối chật hẹp, hình ảnh ba con người, ba cái đầu đang chăm chú vào một tấm lụa trắng tinh, hình ảnh người tù cổ đeo gông, chân đi xiềng, đứng viết chữ. Hình tượng miêu tả cũng thể hiện tư tưởng một cách rõ nét, từ bóng tối đến ánh sáng, từ hôi hám, dơ bẩn đến cái đẹp, ngôn ngữ, hình ảnh cor kính cũng tạo không khí cho tác phẩm, ngôn ngữ sử dụng nhiều từ Hán Việt để miêu tả đối tượng là thú chơi chữ. Tác giả đã phục chế cái cũ xưa bằng kỹ thuật hiện đại như phân tích tâm lý nhân vật, bút pháp tả thực.

Cảnh cho chữ trong “chữ người tử tù” đã kết tinh tài năng, sáng tạo và tư tưởng độc đáo của Nguyễn Tuân, tác phẩm đã nói lên tấm lòng và tâm sự nuối tiếc đối với những con người có tài hoa, nghĩa khí và nhân cách cao thượng, đan xen vào đó tác giả cũng đã kín đáo bày tỏ đau xót chung cho cái đẹp chân chính đang bị phá hoại. Tác phẩm góp một tiếng nói đầy tính nhân văn, nhân văn, dù cuộc đời có đen tối thì vẫn có những tấm lòng tỏa sáng.

Qua hình tượng Huấn Cao ta thấy một người tử tù lúc nào cũng trong tư thế hiên ngang, ung dung dù đã đến ngày đầu lìa khỏi cổ, từ giã cõi nhân gian này. Ông đúng là “một thanh âm trong trẻo giữa bản nhạc hỗn độn, xô bồ”. “Chữ người tử tù” là một truyện ngắn giàu tính kịch tính, cảnh Huấn Cao cho chữ trong buồng giam là cảnh xưa nay chưa từng có.